Ara
  • Fulya Baran

6 Maddede Büyükada Fayton Meydanı Yarışmasının En Öncelikli İhtiyaçları

Büyükada Fayton Meydanı Kentsel Tasarım Yarışma Katılım Süreci Bilgilendirme toplantısı 19 Aralık 2020 tarihinde çevrim içi olarak gerçekleşti. Toplantının kaydına Youtube üzerinden erişebilirsiniz.


Dünya Mirası Adalar Girişimi olarak katıldığımız toplantıda en öncelikli meselenin içerik değil yöntem olduğu konusunda fikirlerimizi aktardık. Alana ne yapılacağından önce, nasıl yapılacağı üzerine konuşulmasının, bu aşamada daha önemli olduğuna inanıyoruz. Toplantının ardından hem kamu idareleri hem de Adalılar ve Ada severlerin dikkatine sunmak üzere Büyükada Fayton Meydanı Yarışmasına ilişkin en öncelikli ihtiyaçları 6 maddede topladık.


#AdalarHepimizin

1. Yönetim Organı

Toplantı esnasında İstanbul Planlama Ajansı temsilcisinden de öğrendiğimiz üzere yarışma sürecinin yönetim organı tesis edilmiş değildir. Bu en önemli sorundur. Bir yönetim organı olmadan, geçici kapasitelerle bir kentsel tasarım yarışmasının da yer aldığı bu süreç yönetilemez. Bu tür kamusal alanların dönüşümünde uygulanan yöntem, mimari yarışma öncesi bu ağ ilişkilerinin karmaşıklığını gene yerel halkı yaratıcı kapasiteler ile sürece katacak, sürecin içinde edilgin değil etkin aktörler olarak yer almalarını sağlayacak, yerel ekonomiyi, istihdam ve eğitim fırsatlarını geliştirecek yaratıcı bir sürecin yapılandırılmasını sağlayacak misyon odaklı bir organlaşmanın oluşturulmasıdır. Ek olarak, yönetim organının yapılanmasında disiplinlerarası uzmanlıklarla birlikteyerel bilginin yer alması bütüncül bir yaklaşım için gereklidir. Yoksa müdahalenin yalnızca mimari tasarım ölçeğinde tanımlanmasının, soylulaştırıcı dinamikler yaratabileceğini, küçük üretimi ve hizmetleri dışlayıcı süreçleri tetikleyebileceğini düşünüyoruz.

2. Katılımcı Envanter Çalışması

Fayton Meydanı adı verilen yer ve çevresinde yer alan doku, modernleşme sürecinin başından itibaren Büyükada'nın hizmetler, üretim, ticaret, v.b. gibi ekonomik faaliyetlerinin örgütlenmiş olduğu bir bölgesi, bir yerleşim alanıdır. Bu bölgede yer alan unsurlar zaman içinde bir ağ şeklinde, birbiriyle ilişki ve etkileşim içinde gelişmiştir. Bölgenin ızgara planlı modern kentsel morfolojisi, aynı zamanda farklı zaman dilimlerine ait sivil mimarlık örneklerini de sergilemektedir. Bu çoklu yapının henüz bir envanteri çıkarılmış, değerlendirilmiş ve bağlamla ilişkileri tamamlanmış değildir. Aynı şekilde küçük ticaret, üretim, hizmetler yapısı üzerine de gerçekleştirilmiş çalışmalar ve uygulamalar bulunmamaktadır. Meydanın planlama sürecinde Adadaki diğer meydanlarla da ilişkisi düşünülerek alan üzerine yapılacak araştırmaların ışığında bir uygulama süreci geliştirilmedir.

3. Mikrobölgeleme

Bunun yöntemi bir mikrobölgeleme yapılması ve bunun organlaşmasıdır. Mikrobölgeleme nedir? Öncelikle sınırların, aktörlerin, halihazırdaki yapıların, değerlerin, ilişkilerin ve önceliklerin belirlenmesidir. Belirli bir çerçevenin oluşturulmasıyla bu ilk adımdan başlayarak süreç katılıma açılmalıdır. Yarışmanın çerçevesinin belirlenmesi ve sürecin yönetiminin de başta bahsettiğimiz bağımsız, misyon odaklı organlaşma tarafından yapılmasının uygun olacağını düşünüyoruz. Bu amaçla, Fayton Meydanı'nın katılımcı bir yöntemle ele alınmasını ve UNESCO kriterlerine göre planlama çalışmaları için bir pilot uygulama halini alınmasını öneriyoruz. Barselona (Ciutat Vella), Selanik (Aristotales), UNESCO/AB Fener-Balat Rehabilitasyon Projesi gibi artık rutinleşmiş katılım örnekleri dikkate alınmalıdır. 10 sene önce Euro-Cities platformundaki küçük üretim projelerine katılımın ve bunun gönüllü olarak yapılabileceğinin önerildiği hatırlanmalı. Buna karşılık Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu herhangi bir eşleşmenin yapılmadığını belirtmiştir.

4. Yaratıcı Katılım Süreci

Gönderilen anket bürokrasiyi merkezine alan, yaratıcı katılıma alan açmayan bir modelde hazırlanmıştır. Bu sürecin bir tarafında kamu, diğer tarafında bireylerin olması, yaratıcı kurumsal kapasitelerin dışlanması, katılım normlarına aykırıdır. Projenin "Fayton Meydanı ve Çevresinin Rehabilitasyonu Pilot Projesi" gibi bir adla tanımlanmasını, yerel ekonominin güçlendirilmesi için stratejik bir fırsat olarak görülmesini öneriyoruz. UNESCO ve Avrupa Birliği kriterlerinde süreç yönetimi örnekleri gibi konularda bu sürecin yapılandırılmasında, kurumsal kapasitelerin harekete geçirilmesinde ve bağların kurulmasında DMAG olarak hiçbir karşılık beklemeden hizmet vermeye hazır olduğumuzu kamuoyunun ve yetkililerin bilgisine sunuyoruz.

5. Yaratıcı Tasarım Süreci

DMA Girişimi'nin gözlemlediği kadarıyla bugüne kadar gerçekleştirilmiş olan planlama çalışmalarında ve kararlarda burada yerleşik aktörlerle, yaşayan ve çalışanlarla, kamu idareleri (kurul, belediyeler, kaymakamlık gibi) kararları ile bunlar arasındaki ilişki çerçevesinin ötesine geçilmemiştir. Örneğin Büyükada'da yerel ekonominin omurgasını oluşturan küçük turizm hizmetleri, yerel ihtiyaçları karşılayacak imalat konularında piyasa aktörleri yalnızca resmi aktörlerle karşı karşıya kalmıştır. Oysa yerel ekonominin güçlendirilmesinde ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi önemlidir ve bunlar yalnızca piyasa dinamiklerine bırakılamaz. Kamunun sınırlandırıcı tedbirleri yeterli olmaz. Yerel ekonominin güçlendirilmesi için bağımsız, resmi kurumların kapasitelerine bağımlı olmayan yaratıcılık alanın harekete geçirilmesi gerekir. (Örneğin Adalar'ın eşsiz değerlerini oluşturan kültürel varlıkların korunmasını ele alalım. Tepeden düzenlemelerle gerçekleştirilen koruma kararları ile değerli bir yapı stoğu çürümeye terk edilmekte ve yok olmaktadır. Oysa korumanın yalnızca vatandaşlara yüklenen görevlerle değil, gelişmeyi düzenleyici işlevlerle, yürütülecek süreç odaklı projelerle sağlanabilir. Gene turizm sektörünün önemli bir ayağı, yeme içme sektörü geleneksel yapısını dönüştürürken bu tür bağları kurabilecek bir destek alamamıştır. En alt ölçekte bile, bir demir atölyesine gelen Art-Nouveau soğuk demir işçiliği ile yapılmış eşsiz bir parmaklığın yerine ezik kutu profillerle uydurma, kaynak işçiliği ile yapılmış yeni bir parmaklık konabilmektedir. Bir marangoz atölyesinde, tescilli bir yapı için kolayca restore edilebilecek bir ahşap frizin yerine aynı demir işçiliğinde görüldüğü gibi uyduruk bir parça konabilmektedir. Bunun sorumlusu esnaf değil, sürecin örgütleyemeyen kamudur.) Restorasyonda yaratıcı tasarım hizmetlerinin bu nedenle etkileşimli bir iletişim içinde yürütülmesi, bağların kurulması ve ürün ve hizmet geliştirme süreçlerinin desteklenmesi Adalar için stratejik bir önemdedir. Bu nedenle Fayton Meydanı ve çevresindeki pilot çalışma yalnızca mimari imajların elde edilmesine indirgenmemelidir.

6. Paydaş Çeşitliliği ve Delegasyon

Geçtiğimiz dönemde belediyenin söz ettiği "Siena Meydanı" örneğinde, bu mekanın çevresindeki küçük üretimin yapılanmasında planlama, tasarım gibi yönetsel işlevlerde bu tür bir istihdam kapasitesinin geliştirilmesi öngörülmektedir. Çevresinde tasarımcılar, restoratörlerle birlikte çalışan küçük restorasyon atölyeleri bulunmaktadır. Aynı özellik turizm hizmetlerinin geliştirilmesinde de gözlemlenmektedir. Bu nedenle bir mimari kentsel tasarım yarışması ile bölgenin yaratıcı katılıma açılması yeterli değildir. Tasarım ve mimarlık hizmetleri gibi bütün planlama ve projelendirme faaliyetlerinde yaratıcı işlevlerin eksik kaldığı görülmektedir. Yerel halkla paylaşılan ankette de görüldüğü üzere bağımsız yapıların, inisiyatiflerin, STK’ların, paydaşların sürece nasıl katılacakları konusu belirli değildir. Kamunun, STK'ların, uzmanların, bölgede yaşayanların, çalışanların, kısacası katılım için aktörlerin rolleri belli olmalıdır. Örneğin meydanda kültürel faaliyetler planlanacaksa, bunu kendisine gelen teklifleri değerlendiren kamu mu yapacaktır? Bu mesele bir kültür yönetimi konusudur ve yöntemleri bellidir.

144 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör
logo yuvarlak.png